« Η θεατρική κληρονομιά του Χρηστομάνου

“ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ” του Μπάμπη Δερμιτζάκη, εκδ. ΑΛΔΕ, 2010 »

Η ΣΧΟΛΙΚΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΛΙΚΟ-ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ

15 Ιουν 2010 από tgramma

της Ελένης Φραγκούλη
Εισαγωγή
Για τη δημιουργία του σκηνικού θεάματος, απαιτούνται πολλοί παράγοντες οι οποίοι θα ευνοήσουν ή θα δυσχεράνουν τη θεατρική παράσταση, ενισχύοντας ή αποδυναμώνοντας το αισθητικό της αποτέλεσμα.
Τέτοιοι είναι η ύπαρξη συγκεκριμένης αίθουσας, το είδος της σκηνής και οι δυνατότητες που διαθέτει, ο διάκοσμος και το εικαστικό πλαίσιο της παράστασης (ενδυματολογία, σκηνογραφία), τα οποία στο σύνολο τους συμβάλλουν στην ανάπτυξη της θεατρικής ψευδαίσθησης και βοηθούν στην επικοινωνία του θεατή με το θέαμα. Παράλληλα, οι ευκολίες που διαθέτει η θεατρική αίθουσα, τα καθίσματα, τα παρασκήνια, αποτελούν παράγοντες στους οποίους στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό, το επιτυχημένο αποτέλεσμα.
Για μια παράσταση ή εκδήλωση που λαμβάνει χώρα σε μια αίθουσα, εκτός από τη σκηνή για τους ηθοποιούς και τα καθίσματα για τους θεατές, απαιτείται να υπάρχει και η κατάλληλη τεχνική υποδομή για να την υποστηρίξει. Πρέπει να υπάρχουν δηλαδή σκηνικά, κοστούμια, είδη μακιγιάζ και μεταμφίεσης, ειδικοί φωτισμοί και μικροφωνική εγκατάσταση για την μουσική και τους ήχους της παράστασης, μηχανή προβολής και slides, και φυσικά να τηρούνται οι κανόνες ασφαλείας.
 Η έννοια της Θεατρικής Υλικοτεχνικής Υποδομής – αναφορά και προτάσεις για τις διάφορες κατηγορίες.
   Γνωρίζουμε πως για μια θεατρική παράσταση τα τρία στοιχεία που την ορίζουν είναι ο ηθοποιός, ο θεατής και ο χώρος. Όμως η σωστή υλικοτεχνική υποδομή είναι επίσης απαραίτητη για ένα θέαμα αξιώσεων. Το Θέατρο και γενικότερα οι εκδηλώσεις των σχολείων δεν θα πρέπει να στερούνται ούτε τη χρήση της τεχνολογίας όπου αυτή χρειάζεται, ούτε φυσικά και τα βασικά συστατικά όπως σκηνικά και κοστούμια.

http://www.youtube.com/watch?v=FYftvseVzuI
φωτογραφιες: 1) φωτογραφια κινεζικη παραδωση . 2) θεατρο με ανθρωπινες φυγκουρες 3) ελληνικο θεατρο σκιων 4) και 5)  ινδικο-ασιατικο θεατρο σκιων 
 



ΚΝ ΒΧ  

Ηλιοστάσια

Τα ηλιοστάσια (ήλιος+στάση, ίσταμαι=στέκομαι) ή ηλιοτρόπια (ήλιος+τροπή,τρέπομαι) είναι τα σημεία της εκλειπτικής τα έχοντα στην μέγιστη απόσταση από τον ισημερινό, δηλαδή όταν ο ήλιος βρίσκεται σε αυτά έχει την μέγιστη αυτού απόκλιση. Ονομάστηκαν δε έτσι, γιατί ο ήλιος κινούμενος επί της εκλειπτικής απομακρύνεται διαρκώς από τον ισημερινό μέχρις ότου φτάσει στα ηλιοστάσια, οπότε και έχει την μέγιστη απόκλιση. Εκεί στέκεται και αρχίζει να τρέπεται πάλι προς τον ισημερινό.

Ανάμεσα στο χειμερινό και στο θερινό ηλιοστάσιο υπάρχουν αμέτρητες γιορτές. Η 22η Δεκεμβρίου αποτελεί την μεγαλύτερη νύχτα του χρόνου.Η πρώτη μεγάλη γιορτή μετά την μεγαλύτερη νύχτα είναι αυτή  της 25ης  Δεκεμβρίου,η οποία ήταν αφιερωμένη από τους εθνικούς στο θεό Ήλιο. Οι χριστιανοί συνδύασαν την ημέρα αυτή με την δεύτερη πιο σημαντική  γιορτή της χριστιανοσύνης,τη γέννηση του Ιησού Χριστού,του 'Ηλιου της δικαιοσύνης,που χάρισε το πνευματικό φως σε όλους όσους ζούσαν στο σκοτάδι.Έπειτα ακολουθούν πολλοί εορτασμοί,οι οποίοι έχουν ως κύριο θέμα τους το φως.Δεν πρέπει να ξεχνάμε την πυρολατρική καταγωγή της "φωτιάς" ούτε την ηλιολατρίκη τοποθέτηση των εθίμων γύρω από τις θερινές ηλιακές τροπές.Κυρίως όμως χρειάζεται να σκεφτόμαστε τη συμβολική έννοια του "καθαρμού" που έχει η φωτιά,ακόμα και με την χριστιανική αντίληψη.Οι φωτιές που θα αναφτούν στις πολιτείες και στα χωριά θα αντιπροσωπεύουν τον συγκινητικό δεσμό του σήμερα με το χθες.Δεν είναι μικρή δουλειά να σκέφτεσαι ότι ανάβοντας μια φωτιά έξω από το σπίτι σου,συνδέεσαι με τους αιώνες που πέρασαν,έστω και με τους κοντινούς σου προγόνους,καθώς και με πολλούς άλλους λαούς,που την ίδια ώρα ανάβουν τη φωτιά της ημερομηνίας αυτής και χαίρονται παρόμοια το θέαμα και τον συμβολισμό.Στις 21 Μαρτίου έχουμε ίση μέρα και ίση νύχτα.Όλοι χαίρονται δηλαδή τόσο το λαμπερό  φως του ήλιου όσο και τα υπέροχα άστρα του ουρανού. Ενώ στις 22 Ιουνίου έχουμε τη μεγαλύτερη ημέρα.Σε μια τόσο σημαντική καμπή του χρόνου φυσικό είναι να θέλει κανείς να ρίξει ένα βλέμμα στο μέλλον.Είναι λοιπόν πάρα πολλές οι μαντείες της παραμονής και της 24ης Ιουνίου.Ο λαός μάλιστα πιστεύει στον ριζικάρι κλήδονα,ο οποίος φέρνει το ριζικό δηλαδή την τύχη του κάθε ανθρώπου.Όπως στο χειμερινό έτσι και στο θερινό ηλιοστάσιο υπάρχουν πολλές γιορτές διαφορετικές μεταξύ τους,όλες όμως με κοινή ρίζα στα βάθη των αιώνων.Τα έθιμα που κατάφεραν τόσους αιώνες να επιζήσουν δεν είναι δικαίωμα της δικής μας γενιάς να τα σβήσει.Έχουμε χρέος να τα ανεχόμαστε και να βοηθάμε στις εκδηλώσεις τους.

Μαριαλένα Ρ.

Ζαχαρούλα Π.

ΟΜΔΑ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ (Γ)

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ

ΚΩΜΩΔΙΕΣ
ΤΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΤΩΝ ΚΩΜΩΔΙΩΝ ΚΑΤΑΓΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΔΥΟ ΒΑΣΙΚΑ ΕΙΔΗ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΩΝ  ΤΕΧΝΩΝ: 
Α)ΑΠΟ ΜΑΓΙΚΕΣ ΛΑΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΕΙΤΕ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΙΤΕ ΔΙΑΜΟΡΦΩΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΠΡΟΥΠΑΡΧΟΥΣΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ
Β.ΑΠΟ ΚΩΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΑΡΣΕΣ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΚΩΜΩΔΙΑΣ

ΗΡΩΙΚΑ ΕΡΓΑ
ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΗΡΩΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ου ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΤΥΧΑΙΑ.Η ΞΑΦΝΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ  ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΑΥΤΩΝ ΜΟΙΑΖΕΙ ΝΑ ΕΡΧΕΤΑΙ ΣΑΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ  ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ,ΤΗΝ ΗΤΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΟ 1997 ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ.

οι χαρακτηρες του καραγκιοζη.

	Ο Εβραίος: Το όνομά του είναι Σολομών ή Σολωμός, όπως τον αποκαλεί ο Καραγκιόζης. Είναι χαρακτήρας εμπόρου της πόλης και συγκεκριμένα της Θεσσαλονίκης, αρκετά πλούσιος, πολύ τσιγκούνης, πονηρός και δειλός. Σαν φιγούρα είναι πολύ ευχάριστη γιατί είναι δεμένος σε δυο μεριές και όταν χορεύει κουνιέται η μέση και το κεφάλι του σαν να είναι "ξεβιδωμένος", με αποτέλεσμα να γελάνε οι θεατές.

Ο Μορφονιός: Ονομάζεται Ζαχαρίας, είναι νάνος με πελώριο κεφάλι και μακριά μύτη γι' αυτό μιλάει και μ' αυτή. Είναι καλοαναθρεμμένος και πολύ λιγόψυχος, έτσι, όταν τον φοβερίζει ο Καραγκιόζης λιποθυμάει.

Ο Μπάρμπα - Γιώργος: Εκπροσωπεί τον βουνίσιο Έλληνα, τον γνήσιο Ρουμελιώτη που ο χαρακτήρας του παρέμεινε αδιάφθορος μέσα στο πέρασμα του χρόνου. Είναι τύπος αγαθός, ηθικός και δυνατός. Καμαρώνει που είναι θείος του Καραγκιόζη και γι' αυτό του προσφέρει στοργικά την προστασία του.

	Ο Σταύρακας: Ντυμένος κουτσαβάκικα, ο Σταύρακας, έχει θεωρία παλικαρά αλλά συνέχεια τρώει ξύλο. Είναι ψεύτης, καυχησιάρης και ονομάζεται Σταυράκης Τζίμης από τον Περαία.

	Ο Πασάς: Είναι ο εκπρόσωπος της τούρκικης εξουσίας και την επισημότητά του την εκδηλώνει με το σοβαρό, αυστηρό ύφος του και με τον στόμφο της ομιλίας του. Είναι επιβλητικός, με πλούσιο ντύσιμο και δεν τραγουδάει ποτέ όπως τα άλλα πρόσωπα του θιάσου επειδή θεωρείται αξιοσέβαστος.

Ο Βεληγκέκας: Αντιπροσωπεύει την εκτελεστική εξουσία της δημόσιας τάξης. Είναι τουρκαλβανός στην καταγωγή, κουτός, απολίτιστος, λιγόλογος και μιλά άσχημα τα ελληνικά με ανάμικτες αρβανίτικες και τούρκικες εκφράσεις.

	Ο Εβραίος: Το όνομά του είναι Σολομών ή Σολωμός, όπως τον αποκαλεί ο Καραγκιόζης. Είναι χαρακτήρας εμπόρου της πόλης και συγκεκριμένα της Θεσσαλονίκης, αρκετά πλούσιος, πολύ τσιγκούνης, πονηρός και δειλός. Σαν φιγούρα είναι πολύ ευχάριστη γιατί είναι δεμένος σε δυο μεριές και όταν χορεύει κουνιέται η μέση και το κεφάλι του σαν να είναι "ξεβιδωμένος", με αποτέλεσμα να γελάνε οι θεατές.

Ο Μορφονιός: Ονομάζεται Ζαχαρίας, είναι νάνος με πελώριο κεφάλι και μακριά μύτη γι' αυτό μιλάει και μ' αυτή. Είναι καλοαναθρεμμένος και πολύ λιγόψυχος, έτσι, όταν τον φοβερίζει ο Καραγκιόζης λιποθυμάει.

Ο Μπάρμπα - Γιώργος: Εκπροσωπεί τον βουνίσιο Έλληνα, τον γνήσιο Ρουμελιώτη που ο χαρακτήρας του παρέμεινε αδιάφθορος μέσα στο πέρασμα του χρόνου. Είναι τύπος αγαθός, ηθικός και δυνατός. Καμαρώνει που είναι θείος του Καραγκιόζη και γι' αυτό του προσφέρει στοργικά την προστασία του.

	Ο Σταύρακας: Ντυμένος κουτσαβάκικα, ο Σταύρακας, έχει θεωρία παλικαρά αλλά συνέχεια τρώει ξύλο. Είναι ψεύτης, καυχησιάρης και ονομάζεται Σταυράκης Τζίμης από τον Περαία.

	Ο Πασάς: Είναι ο εκπρόσωπος της τούρκικης εξουσίας και την επισημότητά του την εκδηλώνει με το σοβαρό, αυστηρό ύφος του και με τον στόμφο της ομιλίας του. Είναι επιβλητικός, με πλούσιο ντύσιμο και δεν τραγουδάει ποτέ όπως τα άλλα πρόσωπα του θιάσου επειδή θεωρείται αξιοσέβαστος.

Ο Βεληγκέκας: Αντιπροσωπεύει την εκτελεστική εξουσία της δημόσιας τάξης. Είναι τουρκαλβανός στην καταγωγή, κουτός, απολίτιστος, λιγόλογος και μιλά άσχημα τα ελληνικά με ανάμικτες αρβανίτικες και τούρκικες εκφράσεις.

Μουμου.Γιωργος ,Χρηστος Παντελειου,Ιωαννιδης Βασιλης,Καρανισας Βασιλης

Θέατρο σκιών

Το θέατρο σκιών είναι ένα από τα πιο αρχαία είδη θεατρικού θεάματος. Το θέατρο σκιών είναι τόσο παλιό όσο και οι παρατηρήσεις της ανθρωπότητας σε σχέση με το φως και τη σκιά και τα παιχνίδια με τις σκιές. Οι ρίζες του βρίσκονται στην Ινδία και στην Ινδονησία, αλλά και γενικά στην Ασία όπου οι περισσότερες χώρες δημιούργησαν το δικό τους θέατρο σκιών. 

Το θέατρο σκιών παίζεται με την βοήθεια ημιδιάφανων ζωγραφισμένων εικόνων συνήθως πάνω σε χαρτί, δέρμα ή άλλα ημιδιάφανα υλικά επάνω σε μια λευκή οθόνη που φωτίζεται από πίσω. Το αποτέλεσμα είναι ο θεατής να βλέπει καθαρά τα περιγράμματα των εικόνων ή ανάλογα με τη κατασκευή τους και τα χρώματα. Εξαιρετικής ομορφίας είναι οι φιγούρες στο κινέζικο θέατρο σκιών, όπου οι καλλιτέχνες κατασκευαστές έφτασαν σε υψηλά επίπεδα λεπτομέρειας και φαντασίας, τις λεπτοδουλεμένες δερμάτινες φιγούρες τους.

Τις εικόνες ( φιγούρες) στο θέατρο σκιών, τις χειρίζονται οι καλλιτέχνες ή ο καλλιτέχνης που δίνει την παράσταση κρατώντας τις ειδικές λαβίδες που είναι προσαρμοσμένες κάθετα επάνω σε καίρια σημεία των εικόνων, ώστε να επιτυγχάνονται κινήσεις που να δίνουν την αίσθηση της ζωντάνιας και της ευλυγισίας.

Οι καλλιτέχνες του θεάτρου σκιών δεν κινούν μόνο τις φιγούρες, αλλά κάνουν πολλούς ρόλους μιμούμενοι διαφορετικές φωνές και πολύ συχνά τραγουδούν, πράγμα που κάνει αναγκαίο το να είναι πολυτάλαντοι για να ανταπεξέρχονται στις ανάγκες της παράστασης. Πολλές φορές μια παράσταση του θέατρου σκιών την συνοδεύει μια ζωντανή ορχήστρα. Το θέατρο σκιών είναι ένα κατεξοχήν λαικό είδος θεάτρου και από εκεί αντλεί την θεματολογία του και την παράδοση του. Στο ινδικό αλλά και στο θέατρο σκιών στην Ιάβα ή στην Ταυλάνδη για παράδειγμα, ακόμη και οι σημερινοί περιοδεύοντες καλλιτέχνες του θεάτρου σκιών αντλούν την θεματολογία τους απο τους ήρωες του αρχαίου κλασικού ινδικού έπους ραμαγιάνα και μαχαμχαράτα. Το ίδιο πάνω κάτω συμβαίνει και με το δικό μας θέατρο σκιών, τον καραγκιόζη, που σκύβει στην λαική παράδοση μέχρι την αρχαιότητα για να βρεί θέματα, παρόλο που πολλοί καραγκιοζοπαίκτες έχουν εμπνευστεί και από σύγχρονα θέματα και έχουν εμπλουτίσει την θεματολογία του.

Ελάχιστες διαφορές μπορεί να βρει κανείς ανάμεσα στα τοπικά είδη του θεάτρου σκιών. Κάποιες παραλλαγές χρησιμοποιούν κούκλες αντί για επίπεδες φιγούρες και φαίνεται να είναι οι πρόγονοι του σημερινού κουκλοθέατρου.

ΚΝ 

ΒΧ 

ΟΜΑΔΑ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ (Β)

 

ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΣΚΙΩΝ

(β)

Σε κάθε έργο μπορεί να αναφέρονται και άλλοι βοηθητικοί χαρακτήρες, αλλά οι πιο συνηθισμένοι από αυτούς είναι:

• Ο Χατζηαβάτης, δουλοπρεπής φίλος του Καραγκιόζη, συνήθως κάνει θελήματα του Πασά (πχ. τελάλης)
• Το Κολλητήρι, ο Κοπρίτης και ο Μιρικόκος (ή Μπιριγκόγκος ή Πιτσικόκος), τα τρια παιδιά του Καραγκιόζη (ή και Κολλητήρια, όταν τα φωνάζει όλα μαζί). Ο Πιτσικόκος είναι το μικρότερο παιδί του Καραγκιόζη. Ο Κοπρίτης, το μεσαίο παιδί του Καραγκιόζη, είναι εύσωμος παρα την έλλειψη φαγητού. Ο Κολλητήρης ειναι ο μεγαλύτερος γιος του Καραγκιόζη και η μικρογραφία του.
• Η Αγλαΐα, η γυναίκα του Καραγκιόζη. Δεν εμφανίζεται στην σκηνή, αλλά η χαρακτηριστικά γκρινιάρα της φωνή ακούγεται μέσα από το σπίτι του Καραγκιόζη. Είναι πάντα υπομονετική με τα καμώματα του Καραγκιόζη και πάντα έγκυος.
• Ο Μπάρμπα-Γιώργος, μεγαλόσωμος φουστανελοφόρος (με την ανάλογη προφορά) που φορά φουστανέλα, δυνατός και γενικά αγριάνθρωπος, συνήθως δέρνει το Βεληγκέκα για να προστατεύσει τον ανιψιό του, τον Καραγκιόζη
• Ο Σταύρακας (Σταύρος), μάγκας, κουτσαβάκης
• Ο Σιορ Διονύσιος' ή Νιόνιος, Ζακυνθινός με Ιταλική παιδεία, ο οποίος φέρει έντονη επτανησιακή προφορά. Εμφανίζεται πάντοτε τραγουδώντας παραδοσιακά τραγούδια. Είναι πάντοτε ενημερωμένος για τα δρώμενα, ευγενής και χαριτωμένος
• Ο Μορφονιός, "μαμάκας", με τεράστια μύτη, ο οποίος πιστεύει ότι είναι ωραίος.
• Ο Εβραίος, του οποίου το αληθινό όνομα είναι Σολομών ή Σολομός, όπως τον αποκαλεί ο Καραγκιόζης. Είναι ο έμπορος της πόλης, και πιο συγκεκριμένα της Θεσσαλονίκης. Είναι πλούσιος, τσιγκούνης, πονηρός, αλλά και δειλός.
• Ο Βεληγκέκας, φύλακας στο σεράι, συνήθως χτυπάει τον Καραγκιόζη κάθε φορά που θέλει να μπει μέσα
• Ο Βεζύρης
• Η κόρη του Βεζύρη, αντικείμενο πόθου του Καραγκιόζη

Καραγκιόζης	Χατζηαβάτης	Μπαρμπα-Γιώργος
Κολλητήρης	Κοπρίτης	Πιτσικόκος
Βελιγκέκας	Πασάς	Βεζυροπούλα
Σταύρακας	Ομορφονιός	Διονύσιος
Ένας Γέρος	Ο Μέγας Αλέξανδρος	Κλέφτης
Τούρκος Αξιωμ.	Τούρκος Αξιωμ.	Σολωμός